Double Spending Nedir?

Double spending, kısaca aynı dijital paranın birden çok defa harcanmasına verilen addır. Sadece dijital paralar için bir risktir çünkü dijital oldukları için kolayca çoğaltılabilirler. Geleneksel nakit parada bu sorun yoktur çünkü bu paralar kolayca çoğaltılamaz ve alışverişler çok hızlı gerçekleşir.

Konu dijital paralar olduğunda ise, kullanıcının paranın bir kopyasının yapıp orjinalini saklarken kopyasını göndermesi olasıdır. Bu özellikle ilk başlarda Bitcoin için büyük bir sorundu. Ancak daha sonradan harcanan Bitcoin’lerin gerçekliğini kontrol eden bir mekanizma eklendi ve bu problem çözüldü.

Bitcoin’de bütün işlemlerin herkese açık bir blok zincirinde tutulması zorunludur. Bu sayede onları gönderen tarafın gerçekten Bitcoin’lere sahip olduğu kanıtlanır ve diğer dolandırıcılıkların da önüne geçilir. Bu zincire yeni blokların eklenmesi oldukça fazla zaman alan ve işlem gücü gerektiren bir süreçtir. Bu yüzden de zinciri değiştirmek ve double spending yapmak oldukça zordur.

Zaman içinde hackerlar double spending yapmanın bazı yolların buldular ancak bu denemeler çok başarılı olamadı. Gerçekte şu ana kadarki Bitcoin kayıplarının çoğunun sebebi double spending değildir, onun yerine insanların cüzdanları için yeterince önlem almamasıdır.

Kripto Para Terimleri

 

  • %51 Saldırısı

    Blockchain ağındaki bilgisayar gücünün %51 ya da daha fazlasının tek bir kişi ya da grubun eline geçmesine verilen addır. Bu sayede o kişi ya da grup ağ üzerinde mutlak kontrol sahibi olur ve madencilik gibi faktörleri kendileri kontrol edebilirler.

    • Adres

    Bir Bitcoin adresi tıpkı bir ev adresi gibidir. Birine para göndermek için o kişinin adresin bilmeniz gerekir. Bu adres bir işlemi onaylamak için gereken iki anahtardan genel olanıdır. Genelde şu şekilde gözükür: 1MhN5qfH1vgx9CLL17i3DK9D2gzrHR7dZF

    • Altcoin

    Bitcoin dışındaki tüm kripto paralara verilen genel ad. Bazı örnekleri Litecoin, Dash, ve Monero’dur.

    • ASIC Madenci

    ASIC madenciliği madencilik için özel olarak yapılan cihazlar kullanarak geleneklsel CPU ya da GPU madenciliğinden daha hızlı madencilik yapmayı sağar. Rekabetin ve zorluğun arttığı şu zamanlarda madencilik yapabilmenin tek yoludur.

    • Blockchain (blok zinciri)

    Blockchain sistemdeki işlemlerin kayıtlarının dijital olarak tutulmasını sağlayan bir ağdır. Bir merkeze bağlı olmadan çalışması en büyük avantajıdır. Yani bütün insanlar ve bilgisayarlar birleşerek bir ağ oluşturur. Bankalardaki ağın tek bir yerde olduğu sisteme karşıt bir sistemdir. Yakın zamanda kripto paralar aracılığıyla popüler olsa da başka uygulamaları da vardır.

    • Blok

    Bloklar bir zincir halinde birleşip blockchain’i oluştururlar ve bir defterin sayfaları gibi düşünülebilir.

    • Blok ödülü

    Blok ödülü madencilik aracılıığla bir blok tamamlandığında o bloğu çözen kullanıcıyqa verilen ödüldür. Dolaşıma yeni Bitcoin’ler girmesinin tek yoludur.

    • Madencilik (mining)

    Blok zincirine yeni bloklar eklemeye madencilik denir. Zinciri uzatan bloğu ekleyen madenciye de bir ödül verilir.

    • Genel/Özel Anahtarlar

    Mesaj şifrelemede herkes tarafından görülen anahtara genel anahtar denir. Bu Bitcoin cüzdan adresinizdir. Para göndermek içinse sadece sizin bildiğiniz özel anahtar kullanılır.

    • İmza

    Dijital imza cüzdanınızın size ait olduğunu kanıtladığınız bir matemaksel işlemdir. Bir cüzdanın genel bir adresi vardır, ancak sadece özel anahtara sahip biri o cüzdanın sahibi olduğunu gösterebilir.

Litecoin Nedir?

Litecoin, 2011 yılında eski bir Google çalışanı Charlie Lee tarafından yaratılan, Bitcoin’le temelde aynı prensibe dayanan, ancak uygulamada bazı farklılıklara sahip bir kripto para birimidir. Tıpkı Bitcoin gibi bir merkeze bağlı olmadan küresel ölçekte ödemeler gerçekliştirişmesini sağlar.

İlk çıktığı günden bu yana en popüler kripto paralar arasına adını yazdıran Litecoin ilk başta Bitcoin’e bir rakipten çok daha düşük profilli bir alternatif olarak ortaya çıkmıştı. Asıl amaç Bitcoin’in zayıf noktalarını kapatmaktı ve bu amacında başarılı da olup destek kazandı. Bitcoin ve Litecoin arasında ne gibi farklar var? Dikkat çeken bazı farklar şu şekilde:

  • Litecoin Bitcoin’den 2 yıl sonra 2011 yılında piyasaya sürülmüştür.
  • Yaratıcısı Charlie Lee’dir.
  • Toplam coin limiti Bitcoin’deki 21 milyonun aksine 84 milyondur.
  • Bitcoin’de her 10 dk’da bir blok oluşurken Litecoin’de her 2.5 dk’da bir blok oluşur.
  • Bitcoin’in dayandığı SHA-256 algoritması yerine Scrypt algoritmasına dayanır.
  • Blok ödülleri Bitcoin’deki 210,000 sayısı yerine her 840,000 blokta bir yarılanır.

Litecoin’deki amaç Bitcoin’den daha hızlı bir şekilde daha çok coin yaratmaktır. Daha hızlı erişilebilir ve işlenebilir olmasına rağmen henüz Bitcoin’in değerini yakalayamamıştır.

Kripto Para Nedir?

Kripto paralar, değerlerinde yakın zamanda gerçekleşen hızlı artışlarla tüm dikkatleri üzerlerine çektiler. Kripto paralar pekçokları tarafından finansal bir devrim olarak tanımlanıyor. Peki kripto para ne demek? Nasıl çalışırlar? En popüler kripto paralar hangileri?

Kısaca tanımlamak gerekirse kripto para güvenlik için kriptografidenyararlanan para birimine verilen addır. Bu ekstra güvenlik önlemi sayesinde kripto paraların sahtesini yapmak ya da çoğaltmak çok zordur. Ayrıca bu sayede bir merkeze bağlı olmayan kripto paralar devlet kontrolünde de değildirler.

Kripto paraların bu gizli yapısı onları aynı zamanda bazı yasa dışı aktiviteler için de bulunmaz nimet haline getirmiştir. Kara para aklamak ya da vergi kaçakçılığı için de kripto paralar kullanıldığı bilinmektedir.

Kripto paraların ilk ortaya çıkanı 2009’da Satoshi Nakamoto takma adını kullanan kişi ya da kişiler tarafından ortaya atılan Bitcoin’dir. Blockchain teknolojisine dayanan Bitcoin, değerini gittikçe artırarak dikkat çekmiştir. Blockchain sistemi sayesinde Bitcoin ilk çıktığından bu yana bütün işlemler bloklar halinde bir zincir olarak depolanmaktadır ve Bitcoin ağındaki her bilgisayar bu zincire erişime sahiptir. Bloklar arasında genel ve özel anahtarlarla sağlanan güvenlikten dolayı bu zincire dışarıdan müdahele edilmesi çok zordur. Bu da para alıp göndermek için güvenli bir ortam sağlar.

Kripto paraların sağladığı en büyük fayda para gönderme işlemlerininin minimum işlem ücretiyle yapılmasını sağlamalarıdır. Bu bankalardaki işlem ücretlerine karşı büyük bir kolaylık olarak ön plana çıkar.

Kripto paraların dayandığı blockchain teknolojisinin eksikleri de yok değil. Kripto paralar merkezi bir yerde depolanmadığı ve sanal oldukları için, olası bir sistem çokmesinde çok miktarda para kaybolabilmektedir. Kripto para değerleri arz talep ilkesine göre belirlendiği için de değerlerde çok ani ve ön görülemez oynamalar olabilmektedir.  

Bitcoin’in değeri arttıkça blockchain teknolojisinden yararlanan başka kripto paralar da ortaya çıkmaya başladı. Yakın zamandaki popüler kripto paralardan bazıları şu şekildedir:

Kripto paraların birçok faydası vardır. Sağladıkları en büyük fayda para gönderme işlemlerininin minimum işlem ücretiyle yapılmasını sağlamalarıdır. Bankalardaki işlem ücretlerine karşı bu büyük bir kolaylıktır.

Blockchain Nedir?

Türkçeye ‘blok zinciri’ olarak çevrilen blockchain ilk olarak Bitcoin’le ortaya atılan, Bitcoin ve benzeri kripto para birimleriyle bir merkeze bağlı olmadan, alım satım işlemlerini güvenli bir şekilde gerçekleştirmeye yarar. Blockchain’in son yıllarda bu kadar popüler olmasının nedeni bir merkezi olmamasıdır. Örneğin banka işlemlerindeki gibi bir aracı olmadığı için, işlemler direkt olarak alıcı ve satıcı arasında dijital ortamda yapılabilmektedir. Her blokta en son gerçekleşen işlemler kayıt altına alınır. Bir bloktaki yerler dolduğunda o blok tamamanır ve yeni bir blok oluşturulur. Bu işlem sürekli tekrarlandıkça ilk bloktan beri eksiksiz olarak devam eden bir zincir oluşur. Zincirin güvenliğini sağlayan etken ise her bloğun ‘hash’ kodu bir öncekinin koduna eşit olmasıdır. Bu sayede zincir kopyalanamaz. Böylece zincir zincirde her kullanıcının adresleri ve işlem bilgileri kayıt edilmiş olur.

Zincirin bir merkezi olmaması demek her blockchain veri tabanının sisteme bağlı her bilgisayarın kullanımına açık olması demektir. Ağa katılan her bilgisayar, zincirin bir kopyasını bulundurur ve bu sayede de hangi zincirin gerçek zincir olduğu kantlanmış olur.

Blockchain’in Faydaları

  • İşlem kayıtlarının tutmak geleneksel defterlere göre daha az masraflı ve daha hızlıdır. Bu sayede bu alanda harcanan iş gücü başka alanlara aktarılabilir.
  • Otomatik bir sistem olduğu için hata riski en aza iner. İnsan kaynaklı hataların tamamiyle önüne geçilir.
  • İşlemlerin daha hızlı kayda alınması gerçekliştirilmek için beklenen işlemlerin bekleme süreleri azaltılıp, olası sorunların önüne geçilmiş olur.

Blockchain teknolojisini popüler yapan etkenlerden biri de kullanmak için nasıl çalıştığını bilmeniz gerekmemesidir. Tıpkı bilgisayar kullanmak gibi. Siz de https://blockchain.info adresinden yeni oluşan blokları ve zinciri takip edebilir ya da bir Bitcoin cüzdan programı yükleyip sisteme dahil olabilirsiniz. Bitcoin ve diğer kripto paralar dışında kullanım alanlarının da başında finans sektörü gelmektedir.

Hash Nedir?

Hash fonksiyonları, Bitcoin ve benzeri kripto paraların dayanak noktası olan blockchain teknolijisinin en önemli elemanlarından biridir. Zincirin güvenliğini sağlayan kriptografik hash fonksiyonları nasıl çalışır?

Kısaca bir hash fonksiyonu girdi olarak verilen sayı ve harflerden sabit uzunlukta şifrelenmiş bir çıktı yaratan fonksiyondur.

Bir kripto paraya özelliklerini sağlayan asıl eleman blok zinciridir. Onaylanan bütün işlemler blok zincirindeki bloklarda kayıt altına alınır ve bu sayede sistemin güvenliği sağlanır. Sahte işlemlerin yapılmasının önüne geçilmiş olur. Bir bloğun onaylanma süreci bloktaki işlem bilgilerinin bir hash algoritmasıyla şifrelenmesine dayanır. Ortaya çıkan çıktı rastgele harfler ve sayılardan oluşmuş gibi gözükür ve gerçek veriye benzemez. Bu çıktıya hash adı verilir. Mining işlemi de bu hash ile yapılan işlemlere denir.

Hash fonksiyonu sayesinde dediğimiz gibi bloktaki tüm veriler bir hash fonksiyonuna girdi olarak verilir ve ortaya sabit uzunlukta bir çıktı çıkar. Bu çıktı sabit uzunlukta olduğu için de bloktaki işlemlerin gerçek uzunluğuna kimse erişemez. Girdideki çok küçük değişiklikler bile çıkan hash’te çok büyük değişikliklere yol açabilir.

Yeni blokları şifrelemek için gereken hash fonksiyonları ciddi miktarlarda bilgisayar gücü gerektirir. Bu işi yapmak için bilgisayarlarının kullanacak olan madencierini sayısını artırmak için kripto para ağları bu madencileri ödüllendirirler. Sadece bir hash’i yaratan ilk madenci bu ödülü almayı hak eder. Hash’i çözmek demek aynı zamanda karmaşık bir matematik problemini çözmek demektir. Blockchain ağındaki toplam bilgisayar gücü arttıkça bloklar arasındaki süreyi sabit tutmak için zorluk da artar.

Akıllı Kontrat Nedir?

Akıllı kontrat, kısaca alıcı ve satıcı arasındaki anlaşmanın bir bilgisayar programına çevrilmesidir. Bu sayede anlaşma maddeleri dağıtılmış, merkezsiz bir blockchain ağında depolanır. Akıllı kontratlar anonim taraflar arasında güvenilir bir şekilde alış-verişlerin ve anlaşmaların gerçekleşmesini sağlarlar. Bu durumda bir merkezi yönetime, hukuk sistemine, ya da herhangi bir regülasyona gerek kalmaz. İşlemler bu sayede takip edilebilir, şeffaf, ve geri çevrilemez olurlar.

Akıllı kontratlar aynı zamanda blockchain teknolojisinin Bitcoin gibi kripto paralardan daha fazlası için de kullanılabileceğinin bir göstergesidir.

Akıllı kontratlar ilk olarak Bitcoin’in yaratıcısı olduğu iddia edilen ancak daha sonra bu iddiayı yalanlayan Nick Szabo tarafından ortaya atıldı. Amacı elektronik alışveriş metodlarının kullanılabilirliğini arttırmak ve dijital dünyayı da bu işin içine dahil etmekti.