Atomic Swap Nedir?

Atomic swap, bir kripto paranın bir diğer kripto paraya herhangi bir üçüncü partiye gerek duymadan değiştirilmesine verilen addır. Yeni ortaya çıkan bir teknoloji olan atomic swap sayesinde Bitcoin’e sahip olan biri bir borsa platformuna gerek duymadan elindeki Bitcoin’leri Litecoin bulunduran biriyle takas yapabilir. Burada takasın gerçekleştiğinden emin olmak içinse hash time-locked contract (HTLC) adı verilen kontratlar kullanılır.

Bu kontratlar atomic swap sürecinde iki tarafında gereklilikleri yerine getirdiğini otomatik olarak kontrol ederler. Bu kontratlar alıcının belli bir süre içinde işlemi onaylamasını gerektirir, yoksa paralar sahiplerine geri gönderilir.

Böylece iki kişi arasında takasın gerçekleşmesi için ikisinin de kendi blockchain’lerine kendi işlemlerini göndermesi gerekir. Kendilerine gelen parayı almaları içinse, cüzdanlardaki özel anahtar sistemine benzer bir protokolle işlemi onaylamaları gerekir.

Her ne kadar kullanışlı bir teknoloji olsa da, bir kripto paranın atomic swap desteklemesi için önce bazı gereklilikleri yerine getirmesi gerekir. Bunlardan biri de Lightning Network kullanıyor olmasıdır.

Bit HTLC iki blockchain’i bağlıyor gibi düşünülürse, Lightning Network de ödeme kanallarını birbirine bağlamaktadır. Ayrıca, iki blockchain arasında işlemin gerçekleşmesi için ikisinin de aynı kriptografik hash fonksiyonunu, SHA-256 gibi,  kullanıyor olması gerekir.

Şu anda atomic swap’ın geleceği parlak gözüküyor. Litecoin’in yaratıcısı Charlie Lee Bitcoin kullanarak Litecoin için atomic swap işlemi gerçekleştirmeyi başardı bile. Bu teknoloji geliştikçe merkezsiz takas platformları da güncel borsaların yerini alabilirler. Ancak bu teknolojinin zorluklarından biri, takas yapacak tarafların iki blockchain’i de bilgisayarlarına indirmiş olması gerekmesidir.

Şimdiden bazı merkezsiz borsalar bu teknolojiyi kullanmaya başlamışlardır. Atomic swap teknolojisinin geleceğin dikkatle takip etmek gerekiyor.

Satoshi Nakamoto Kimdir?

Satoshi Nakamoto, Bitcoin’i yaratan kiş ya da kişilerin kullandığı takma addır. Bu kişi ya da kişilerin gerçek kimliği hala belirsizdir. Satoshi Nakamoto ayrıca kripto para dünyasının en önemli ismi olarak da gösterilebilir.

Satoshi Nakamoto kripto para dünyasındaki en gizemli karakter olarak kabul edilir. Bitcoin ortaya çıkmasından bu güne 10 yıl geçmişken hala cinsiyeti ya da kaç kişi olduğu hala bilinmemektedir. Hakkında tek bilinen ise 2008 yılında Bitcoin ve kripto paraların gelişimini başlatan makaleyi yayınlamıştır.

Bu makalede bir Peer-to-peer ağı double spending probleminin önüne geçmek için  kullanmayı önermiştir. Bu problem geleneksel paralarda para zaten yapısı gereği anında kullanıldığı için bulunmamaktadır. Dijital paralarda ise para kopyalanabileceği için aynı para kolaylıkla birden fazla defa harcanabiliyordu. Para harcandığında depolandığı cüzdandan ayrılmasının biraz zaman alması da bunu daha büyük bir problem haline getirmişti.

Satoshi Nakamoto bu sorunu çözmek için bir merkezsiz ağ modeli önerdi. Bu modele daha sonra blockchain adı verildi. Bir blockchain’de, proof of work esasında dayanarak her işlemin sonunda zaman damgası da eklenir böylece değiştirilemez bir kayıt defteri oluşmuş olur. Blockchain’in boyu da arttıkça dışarıdan müdahale etmek daha zor hale gelmektedir.

Satoshi Nakamoto Bitcoin’in ilk günlerinde Bitcoin’le çok yakından ilgiliydi. Toplulukla elektronik olarak iletişim kuruyordu ana kişisel bilgilerin azlığı gerçek kimliğini bulmayı zor hale getiriyordu. Satoshi Nakamoto 2011 yılında Bitcoin’le resmi ilişkisini tamamen kesti.

Kimliğini açıklamamış olması kim olduğu konusunda pek çok spekülasyonunda önünü açtı. Özellikle de kripto paraların değerleri ve popülariteleri arttıkça. Satoshi Nakamoto’nun kontrolündeki Bitcoin’lerin ise 2013 itibariyle 1 Milyar Dolar’ı aşmış olabileceği tahmin ediliyor.

Bitcoin Nedir?

Bitcoin, 2009’da gerçek kimliği bilinmeyen Satoshi Nakamoto takma adını kullanan kişi ya da kişiler tarafından yaratılan bir dijital para birimidir. Bitcoin günümüzde kullanılan geleneksel para birimlerinin aksine bir merkezi otoriteye bağlı değildir.

Fiziksel bir Bitcoin yoktur. sadece ağdaki tüm bilgisayarların erişebildiği bir kayıt tutma sisteminde alışverişlerin ve bakiyelerin takibi yapılır. Henüz devletler ve bankalar tarafından kabul edilen bir ödeme yöntemi olmasa da Bitcoin sayesinde birçok farklı altcoin de ortaya çıkmıştır.

Nasıl Çalışır?

Bitcoin P2P (peer-to-peer) teknolojisini kullanan ilk dijital para birimlerinden biridir. Yeni Bitcoin’ler oluşmasının tek yolu madenci (miner) adı verilen kişi ya da kişilerin bilgisayarlarını kullanarak yeni yapılan işlemleri onaylamasıdır. Bu sayede madenciler de onları bu işi yapmaya iten asıl sebep olan ödülleri alabilirler. Bitcoin cinsinde verilen bu ödüller yeni Bitcoin’lerin dolaşıma girmesinin tek yoludur. Bu madenciler ağın güvenilirliğini sağlayan, bir merkeze bağlı olmayan bir otorite gibidirler. Ancak verilen ödüller zamanla azalmakta ve madencilik (mining) yapmak da zorlaşmaktadır.

Madencilik, kısaca yeni Bitcoin’lerin dolaşıma girmesinin yoludur. Basitçe, madencilik yapmak demek blockchain’e yeni bir blok eklemek için bilgisayarlarla zor matematik problemlerini çözmeye denir. Zaman ilerledikçe madencilik yapmanın zorluğu, yani sistemdeki toplam bilgisayar gücü de artar. İlk başlarda normal bir bilgisayar bu iş için yeterliydi ancak artık zorluğun artmasıyla birlikte bu iş için özel olarak yapılan ASIC adı verilen cihazlar kullanılmaktadır.

 Bitcoin Nasıl Başladı?

  • 2008 yılında bitcoin.org domain adı alındı. Bugün bu adı kimin aldığı hala bilinmemektedir.
  • Bundan birkaç ay sonra Satoshi Nakamoto takma adını kullanan biri bir online forumda P2P bir elektronik ödeme sistemi üzerinde çalıştığının açıkladı. http://www.bitcoin.org/bitcoin.pdf adresinde de ilgili makaleyi yayınladı.
  • 2009 yılında blockchain’e ilk blok eklendi. Bu bloğa 0. blok adı verildi.
  • Bundan bir hafta sonra da bir sonraki blok oluşturuldu ve böylece Bitcoin madenciliği başlamış oldu.

Bitcoin’i Kim İcat Etti?

Bu hala bilinmemektedir. Bu kişi ya ad kişiler Satoshi Nakamoto takma adını kullanmıştır. Tek bilinen şey ise insanlar sisteme dahil olurken bir doğum günü girmeleri gerektiği için Satoshi Nakamoto’nun doğum günü olarak 5 Nisan’ı girdiğidir.

 

Fork Nedir?

Fork terimi ikiye ayrılır. Hard fork ve soft fork:

Hard Fork

Blockchain teknolojisi göz önüne alındığında, hard fork sistemdeki bütün cihazların güncellenmesini gerektiren bir değişikliğe verilen addır. Bir diğer deyişle hali hazırda bulunan blok zincirinden yeni bir zincire geçişi gerekli kılar. Eski versiyonu çalıştıran cihazlar artık zincire kabul edilmeyecektir. Genellikle kısa bir süre sonra eski zincirdekiler sistemlerini güncelleyecekler ve sistem eski hızında devam edecektir.

Bir hard fork sistemdeki ciddi güvenlik açıklarını kapatmak için ya da yeni bir özellik eklemek için yapılabilir.

Hard forkta hazırda bulunan blok zincirinden ayrı bir dal oluşur ve bu dal ana zincir haline gelir. Örneğin DAO saldırısından sonra Ethereum topluluğu oy birliğiyle hard forkta karar kılmıştır. Hard fork sayesinde aynı zamanda DAO jeton sahiplerinin de Etherlerini geri almalarını sağladı.

Soft Fork

Hard fork’tan farklı olarak soft fork’ta sadece zincirdeki eski bloklar geçeriz kılınır, ancak eski cihazlar da zincirin bir parçası olmaya devam ederler. Bu yüzden soft fork’ta her cihazın en son güncellenmeye geçmesine gerek yoktur. Sadece çoğunluğun geçmesi yeterlidir.

Yeni işlem türleri genellikle soft fork olarak eklenebilirler. Soft forklar cihazların yeni güncellemeye geçmesini gerektirmez. Zaten yeni kuralları takip eden cihazlar aynı zamanda eski kuralları da takip ediyor olurlar. Soft forklar şu ana kadar Bitcoin, Ethereum ve diğer bazı blok zincirlerinde kullanılmıştır. Bu sayede yeni ve geliştirilmiş özellikler eklenebilmiştir.

Double Spending Nedir?

Double spending, kısaca aynı dijital paranın birden çok defa harcanmasına verilen addır. Sadece dijital paralar için bir risktir çünkü dijital oldukları için kolayca çoğaltılabilirler. Geleneksel nakit parada bu sorun yoktur çünkü bu paralar kolayca çoğaltılamaz ve alışverişler çok hızlı gerçekleşir.

Konu dijital paralar olduğunda ise, kullanıcının paranın bir kopyasının yapıp orjinalini saklarken kopyasını göndermesi olasıdır. Bu özellikle ilk başlarda Bitcoin için büyük bir sorundu. Ancak daha sonradan harcanan Bitcoin’lerin gerçekliğini kontrol eden bir mekanizma eklendi ve bu problem çözüldü.

Bitcoin’de bütün işlemlerin herkese açık bir blok zincirinde tutulması zorunludur. Bu sayede onları gönderen tarafın gerçekten Bitcoin’lere sahip olduğu kanıtlanır ve diğer dolandırıcılıkların da önüne geçilir. Bu zincire yeni blokların eklenmesi oldukça fazla zaman alan ve işlem gücü gerektiren bir süreçtir. Bu yüzden de zinciri değiştirmek ve double spending yapmak oldukça zordur.

Zaman içinde hackerlar double spending yapmanın bazı yolların buldular ancak bu denemeler çok başarılı olamadı. Gerçekte şu ana kadarki Bitcoin kayıplarının çoğunun sebebi double spending değildir, onun yerine insanların cüzdanları için yeterince önlem almamasıdır.

Proof of Work Nedir?

Proof of work, spam mailler ya da sunucu saldırıları gibi istenmeyen olayların önüne geçmek için az olmayan ancak kontrol edilebilir bir miktarda efor gerektiren bir sisteme verilen addır. Bu sistemin paraya uygulanması ise 2004 yılında Hal Finney tarafından yapılmıştır. 2009’daki başlangıcından sonra Bitcoin de bu sistemin en büyük uygulayıcılarından biri haline geldi. Daha sonraları birçok kripto para da Proof of Work sisteminde yaralanmaya başladılar.

Bilindiği üzere Bitcoin blockchain adı verilen bir dijital kayıt tutma sistemine dayanıyor. Blockchain’de bloklar halinde bütün Bitcoin işlemlerini kayıtları bulunuyor. Bu sayede hiçbir kullanıcı kendi Bitcoinlerini birden fazla defa harcayamıyor. Bu kayıtla oynanmasını önlemek için de bu kayıt herkese açık şekilde tutuluyor. Bu sayede alternatif bir kayıt kullanıcılar tarafından kabul edilmiyor.

Kullanıcıların bu değişiklikleri bulma yoluysa hash’lere dayanıyor. Orijinal verideki çok küçük bir değişim bile bu hash’lerde çok büyük değişikliklere yol açabildiği için hemen fark ediliyor.

Proof of work adındaki ‘work’ kelimesi ise bilgisayarların yaptığı işten geliyor. Normal bir bilgisayarın hash’lerle işlem yapması çok kolay, ancak Bitcoin ağında kasıtlı olarak bir zorluk oluyor ve bu sebeple de bilgisayarların madencilik denen işi yapmaları gerekiyor.

Madencilik rekabetli bir iş, ancak daha çok bir piyangoya benzetilebilir. Normalde bir bilgisayar ortalama 10dk’da bir kabul edilebilir bir proof of work yaratır ancak bunun hangi bilgisayar olacağını kimse tahmin edemez. Bu yüzden den madenciler karlarını maksimize etmek için madenci havuzları oluştururlar ve oluşan Bitcoin’leri paylaşırlar.

Proof of work sayesinde blockchain’in herhangi bir yerinde değişiklik yapmak çok zor hale geliyor. Ayrıca gereken hesaplama gücü pahalı olduğu için de herhangi bir kullanıcı ya da havuzun da sistemi tekeline almasının da önüne geçilmiş oluyor.

Kripto Para Terimleri

 

  • %51 Saldırısı

    Blockchain ağındaki bilgisayar gücünün %51 ya da daha fazlasının tek bir kişi ya da grubun eline geçmesine verilen addır. Bu sayede o kişi ya da grup ağ üzerinde mutlak kontrol sahibi olur ve madencilik gibi faktörleri kendileri kontrol edebilirler.

    • Adres

    Bir Bitcoin adresi tıpkı bir ev adresi gibidir. Birine para göndermek için o kişinin adresin bilmeniz gerekir. Bu adres bir işlemi onaylamak için gereken iki anahtardan genel olanıdır. Genelde şu şekilde gözükür: 1MhN5qfH1vgx9CLL17i3DK9D2gzrHR7dZF

    • Altcoin

    Bitcoin dışındaki tüm kripto paralara verilen genel ad. Bazı örnekleri Litecoin, Dash, ve Monero’dur.

    • ASIC Madenci

    ASIC madenciliği madencilik için özel olarak yapılan cihazlar kullanarak geleneklsel CPU ya da GPU madenciliğinden daha hızlı madencilik yapmayı sağar. Rekabetin ve zorluğun arttığı şu zamanlarda madencilik yapabilmenin tek yoludur.

    • Blockchain (blok zinciri)

    Blockchain sistemdeki işlemlerin kayıtlarının dijital olarak tutulmasını sağlayan bir ağdır. Bir merkeze bağlı olmadan çalışması en büyük avantajıdır. Yani bütün insanlar ve bilgisayarlar birleşerek bir ağ oluşturur. Bankalardaki ağın tek bir yerde olduğu sisteme karşıt bir sistemdir. Yakın zamanda kripto paralar aracılığıyla popüler olsa da başka uygulamaları da vardır.

    • Blok

    Bloklar bir zincir halinde birleşip blockchain’i oluştururlar ve bir defterin sayfaları gibi düşünülebilir.

    • Blok ödülü

    Blok ödülü madencilik aracılıığla bir blok tamamlandığında o bloğu çözen kullanıcıyqa verilen ödüldür. Dolaşıma yeni Bitcoin’ler girmesinin tek yoludur.

    • Madencilik (mining)

    Blok zincirine yeni bloklar eklemeye madencilik denir. Zinciri uzatan bloğu ekleyen madenciye de bir ödül verilir.

    • Genel/Özel Anahtarlar

    Mesaj şifrelemede herkes tarafından görülen anahtara genel anahtar denir. Bu Bitcoin cüzdan adresinizdir. Para göndermek içinse sadece sizin bildiğiniz özel anahtar kullanılır.

    • İmza

    Dijital imza cüzdanınızın size ait olduğunu kanıtladığınız bir matemaksel işlemdir. Bir cüzdanın genel bir adresi vardır, ancak sadece özel anahtara sahip biri o cüzdanın sahibi olduğunu gösterebilir.

Litecoin Nedir?

Litecoin, 2011 yılında eski bir Google çalışanı Charlie Lee tarafından yaratılan, Bitcoin’le temelde aynı prensibe dayanan, ancak uygulamada bazı farklılıklara sahip bir kripto para birimidir. Tıpkı Bitcoin gibi bir merkeze bağlı olmadan küresel ölçekte ödemeler gerçekliştirişmesini sağlar.

İlk çıktığı günden bu yana en popüler kripto paralar arasına adını yazdıran Litecoin ilk başta Bitcoin’e bir rakipten çok daha düşük profilli bir alternatif olarak ortaya çıkmıştı. Asıl amaç Bitcoin’in zayıf noktalarını kapatmaktı ve bu amacında başarılı da olup destek kazandı. Bitcoin ve Litecoin arasında ne gibi farklar var? Dikkat çeken bazı farklar şu şekilde:

  • Litecoin Bitcoin’den 2 yıl sonra 2011 yılında piyasaya sürülmüştür.
  • Yaratıcısı Charlie Lee’dir.
  • Toplam coin limiti Bitcoin’deki 21 milyonun aksine 84 milyondur.
  • Bitcoin’de her 10 dk’da bir blok oluşurken Litecoin’de her 2.5 dk’da bir blok oluşur.
  • Bitcoin’in dayandığı SHA-256 algoritması yerine Scrypt algoritmasına dayanır.
  • Blok ödülleri Bitcoin’deki 210,000 sayısı yerine her 840,000 blokta bir yarılanır.

Litecoin’deki amaç Bitcoin’den daha hızlı bir şekilde daha çok coin yaratmaktır. Daha hızlı erişilebilir ve işlenebilir olmasına rağmen henüz Bitcoin’in değerini yakalayamamıştır.

Kripto Para Nedir?

Kripto paralar, değerlerinde yakın zamanda gerçekleşen hızlı artışlarla tüm dikkatleri üzerlerine çektiler. Kripto paralar pekçokları tarafından finansal bir devrim olarak tanımlanıyor. Peki kripto para ne demek? Nasıl çalışırlar? En popüler kripto paralar hangileri?

Kısaca tanımlamak gerekirse kripto para güvenlik için kriptografidenyararlanan para birimine verilen addır. Bu ekstra güvenlik önlemi sayesinde kripto paraların sahtesini yapmak ya da çoğaltmak çok zordur. Ayrıca bu sayede bir merkeze bağlı olmayan kripto paralar devlet kontrolünde de değildirler.

Kripto paraların bu gizli yapısı onları aynı zamanda bazı yasa dışı aktiviteler için de bulunmaz nimet haline getirmiştir. Kara para aklamak ya da vergi kaçakçılığı için de kripto paralar kullanıldığı bilinmektedir.

Kripto paraların ilk ortaya çıkanı 2009’da Satoshi Nakamoto takma adını kullanan kişi ya da kişiler tarafından ortaya atılan Bitcoin’dir. Blockchain teknolojisine dayanan Bitcoin, değerini gittikçe artırarak dikkat çekmiştir. Blockchain sistemi sayesinde Bitcoin ilk çıktığından bu yana bütün işlemler bloklar halinde bir zincir olarak depolanmaktadır ve Bitcoin ağındaki her bilgisayar bu zincire erişime sahiptir. Bloklar arasında genel ve özel anahtarlarla sağlanan güvenlikten dolayı bu zincire dışarıdan müdahele edilmesi çok zordur. Bu da para alıp göndermek için güvenli bir ortam sağlar.

Kripto paraların sağladığı en büyük fayda para gönderme işlemlerininin minimum işlem ücretiyle yapılmasını sağlamalarıdır. Bu bankalardaki işlem ücretlerine karşı büyük bir kolaylık olarak ön plana çıkar.

Kripto paraların dayandığı blockchain teknolojisinin eksikleri de yok değil. Kripto paralar merkezi bir yerde depolanmadığı ve sanal oldukları için, olası bir sistem çokmesinde çok miktarda para kaybolabilmektedir. Kripto para değerleri arz talep ilkesine göre belirlendiği için de değerlerde çok ani ve ön görülemez oynamalar olabilmektedir.  

Bitcoin’in değeri arttıkça blockchain teknolojisinden yararlanan başka kripto paralar da ortaya çıkmaya başladı. Yakın zamandaki popüler kripto paralardan bazıları şu şekildedir:

Kripto paraların birçok faydası vardır. Sağladıkları en büyük fayda para gönderme işlemlerininin minimum işlem ücretiyle yapılmasını sağlamalarıdır. Bankalardaki işlem ücretlerine karşı bu büyük bir kolaylıktır.

Blockchain Nedir?

Türkçeye ‘blok zinciri’ olarak çevrilen blockchain ilk olarak Bitcoin’le ortaya atılan, Bitcoin ve benzeri kripto para birimleriyle bir merkeze bağlı olmadan, alım satım işlemlerini güvenli bir şekilde gerçekleştirmeye yarar. Blockchain’in son yıllarda bu kadar popüler olmasının nedeni bir merkezi olmamasıdır. Örneğin banka işlemlerindeki gibi bir aracı olmadığı için, işlemler direkt olarak alıcı ve satıcı arasında dijital ortamda yapılabilmektedir. Her blokta en son gerçekleşen işlemler kayıt altına alınır. Bir bloktaki yerler dolduğunda o blok tamamanır ve yeni bir blok oluşturulur. Bu işlem sürekli tekrarlandıkça ilk bloktan beri eksiksiz olarak devam eden bir zincir oluşur. Zincirin güvenliğini sağlayan etken ise her bloğun ‘hash’ kodu bir öncekinin koduna eşit olmasıdır. Bu sayede zincir kopyalanamaz. Böylece zincir zincirde her kullanıcının adresleri ve işlem bilgileri kayıt edilmiş olur.

Zincirin bir merkezi olmaması demek her blockchain veri tabanının sisteme bağlı her bilgisayarın kullanımına açık olması demektir. Ağa katılan her bilgisayar, zincirin bir kopyasını bulundurur ve bu sayede de hangi zincirin gerçek zincir olduğu kantlanmış olur.

Blockchain’in Faydaları

  • İşlem kayıtlarının tutmak geleneksel defterlere göre daha az masraflı ve daha hızlıdır. Bu sayede bu alanda harcanan iş gücü başka alanlara aktarılabilir.
  • Otomatik bir sistem olduğu için hata riski en aza iner. İnsan kaynaklı hataların tamamiyle önüne geçilir.
  • İşlemlerin daha hızlı kayda alınması gerçekliştirilmek için beklenen işlemlerin bekleme süreleri azaltılıp, olası sorunların önüne geçilmiş olur.

Blockchain teknolojisini popüler yapan etkenlerden biri de kullanmak için nasıl çalıştığını bilmeniz gerekmemesidir. Tıpkı bilgisayar kullanmak gibi. Siz de https://blockchain.info adresinden yeni oluşan blokları ve zinciri takip edebilir ya da bir Bitcoin cüzdan programı yükleyip sisteme dahil olabilirsiniz. Bitcoin ve diğer kripto paralar dışında kullanım alanlarının da başında finans sektörü gelmektedir.